(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 039

॥ శ్రీః ॥
3.39. అధ్యాయః 039
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
కిరాతరూపిణఆ హరేణార్జునస్య పరాజయః ॥ 1 ॥ తథా పార్థపూజాస్తుతిసంతుష్టేన తేన తదాశ్వాసనం ॥ 2 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 3-39-0x(1871)(17258)
గతేషు తేషు సర్వేషు తపస్విషు మహాత్మసు।
పినాకపాణిర్భగవాన్సర్వపాపహరో హరః ॥ 3-39-1(17259)
కైరాతం వేషమాస్థాయ కాంచనద్రుమసన్నిభం।
విభ్రాజమానో వపుషా గిరిర్మేరురివాపరః ॥ 3-39-2(17260)
శ్రీగద్ధనురుపాదాయ శరాంశ్చాశీవిషోపమాన్।
నిష్పపాత మహార్చిష్మాందహన్కక్షమివానలః ॥ 3-39-3(17261)
దేవ్యా సహోమయా శ్రీమాన్సమానవ్రతవేషయా।
నానావేషధరైర్హృష్టైర్భూతైరనుగతస్తదా ॥ 3-39-4(17262)
కిరాతవేషసంఛన్నః స్త్రీభిశ్చాపి సహస్రశః।
అశోభత తదా రాజన్స దేశోఽతీవ భారత ॥ 3-39-5(17263)
క్షణేన తద్వనం సర్వం నిఃశబ్దమభవత్తదా।
నాదః ప్రస్రవణానాం చ పక్షిణాం చాప్యుపారమత్ ॥ 3-39-6(17264)
స సన్నికర్షమాగంయ పార్థస్యాక్లిష్టకర్మణః।
మూకం నామ దితేః పుత్రం దదర్శాద్భుతదర్శనం ॥ 3-39-7(17265)
వారాహం రూపమాస్థాయ తర్జయంతమివార్జునం।
హంతుం పరమదుష్టాత్మా తమువాచాథ ఫల్గునః ॥ 3-39-8(17266)
గాండీవం ధనురాదాయ శరాంశ్చాశీవిషోపమాన్।
సజ్యం ధనుర్వరం కృత్వా జ్యాఘోషేణ నినాదయన్ ॥ 3-39-9(17267)
యన్మాం ప్రార్థయసే హంతుమనాగసమిహాగతం।
తస్మాత్త్వాం పూర్వమేవాహం నేష్యామి యమసాదనం ॥ 3-39-10(17268)
దృష్ట్వా తం ప్రహరిష్యంతం ఫల్గునం దృఢధన్వినం।
కిరాతరూపీ సహసా వారయామాస శంకరః ॥ 3-39-11(17269)
మయైష ప్రార్థితః పూర్వం నీలమేఘసమప్రభః।
అనాదృత్యైవ తద్వాక్యం ప్రజహారాథ ఫల్గునః ॥ 3-39-12(17270)
కిరాతశ్చ సమం తస్మిన్నేకలక్ష్యే మహాద్యుతిః।
ప్రముమోచాశనిప్రఖ్యం శరమగ్నిశిఖోపమం ॥ 3-39-13(17271)
తౌ ముక్తౌ సాయకౌ తాభ్యాం సమం తత్ర నిపేతతుః।
మూకస్య గాత్రే విస్తీర్ణే శైలపృష్ఠనిభే తదా ॥ 3-39-14(17272)
యథాఽశనైర్వినిష్పేషో వజ్రస్యేవ చ పర్వతే।
తథా తయోః సన్నిపాతః శరయోరభవత్తదా ॥ 3-39-15(17273)
స విద్ధో బహుభిర్బాణైర్దీప్తాస్యైః పన్నగైరివ।
మమార రాక్షసం రూపం భూయః కృత్వా సుదారుణం ॥ 3-39-16(17274)
స దదర్శ తతో జిష్ణుః పురుషం కాంచనప్రభం।
కిరాతవేషసంఛన్నం స్త్రీసహాయమమిత్రహా ॥ 3-39-17(17275)
తమబ్రవీత్ప్రీతమనా కౌంతేయః ప్రహసన్నివ।
కో భవానటతే శూన్యే వనే రస్త్రీగణసంవృతః ॥ 3-39-18(17276)
న త్వమస్మిన్వనే ఘోరే బిభేషి కనకప్రభ।
కిమర్థం చ త్వయా విద్ధో మృగోఽయం మత్పరిగ్రహః ॥ 3-39-19(17277)
మయాఽభిపన్నః పూర్వం హి రాక్షసోఽయమిహాగతః।
కామాత్పరిభవాద్వాఽపి న మే జీవన్విమోక్ష్యసే ॥ 3-39-20(17278)
న హ్యేష మృగయాధర్మో యస్త్వయాఽద్య కృతో మయి।
తేన త్వాం భ్రంశయిష్యామి జీవితాత్పర్వతాశ్రయం ॥ 3-39-21(17279)
ఇత్యుక్తః పాండవేయేన కిరాతః ప్రహసన్నివ।
ఉవాచ శ్లక్ష్ణయా వాచా పాండవం సవ్యసాచినం ॥ 3-39-22(17280)
న మత్కృతే త్వయా వీరః భీః కార్యా వనమంతికాత్।
ఇయం భూమిః సదాఽస్మాకముచితా వసతాం వనే ॥ 3-39-23(17281)
త్వయా తు దుష్కరః కస్మాదిహ వాసః ప్రరోచితః।
వయం తు బహుసత్త్వేఽస్మిన్నివసామస్తపోధన ॥ 3-39-24(17282)
భవాంస్తు కృష్ణవత్మార్భః సుకుమారః సుఖోచితః।
కథం శూన్యమిమం దేశమేకాకీ విచరిష్యతి ॥ 3-39-25(17283)
అర్జున ఉవాచ। 3-39-26x(1872)
గాండీవమాశ్రయం కృత్వా నారాజాంశ్చాగ్నిసన్నిభాన్।
నివసామి మహారణ్యే ద్వితీయ ఇవ పావకః ॥ 3-39-26(17284)
ఏష చాపి మయా జంతుర్మృగరూపం సమాశ్రితః।
రాక్షసో నిహతో ఘోరో హంతుం మామిహ చాగతః ॥ 3-39-27(17285)
కిరాత ఉవాచ। 3-39-28x(1873)
మయైష ధన్వనిర్ముక్తైస్తాడితః పూర్వమేవ హి।
బాణైరభిహతః శేతే నీతశ్చ యమసాదనం ॥ 3-39-28(17286)
మమైవాయం లక్ష్యభూతః పూర్వమేవ పరిగ్రహః।
మమైవ చ ప్రహారేణ జీవితాద్వ్యపరిపితః ॥ 3-39-29(17287)
దోషాన్స్వాన్నార్హసేఽన్యస్మై వక్తుం స్వబలదర్పితః।
అభిషక్తోస్మి మందాత్మన్న మే జీవన్విమోక్ష్యసే ॥ 3-39-30(17288)
స్థిరో భవ విమోక్ష్యామి సాయకానశనీనివ।
ఘటస్వ పరయా శక్త్యా ముంచ త్వమపి సాయకాన్ ॥ 3-39-31(17289)
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా కిరాతస్యార్జునస్తదా।
రోషమాహారయామాస తాడయామాస చేషుభిః ॥ 3-39-32(17290)
తతో హృష్టేన మనసా ప్రతిజగ్రాహ సాయకాన్।
భూయోభూయ ఇతి ప్రాహ మందమందేత్యువాచ హ ॥ 3-39-33(17291)
ప్రహరస్వ శరానేతాన్నారాచాన్మర్మభేదినః।
ఇత్యుక్తో బాణవర్షం స ముమోచ సహసాఽర్జునః ॥ 3-39-34(17292)
తతస్తౌ తత్రసంరబ్ధౌ గర్జమానౌ ముహుర్ముహుః।
శరైరాశీవిషాకారైస్తతక్షాతే పరస్పరం ॥ 3-39-35(17293)
తతోఽర్జునః శరవర్షం కిరాతే సమవాసృజత్।
తత్ప్రసన్నేన మనసా ప్రతిజగ్రాహ శంకరః ॥ 3-39-36(17294)
ముహూర్తం శరవర్షం తు ప్రతిగృహ్య పినాకధృక్।
అక్షతేన శరీరేణ తస్థౌ గిరివాచలః ॥ 3-39-37(17295)
స దృష్ట్వా బాణవర్షం తు మఘీభూతం ధనంజయః।
పరమం విస్మయం చక్రే సాధుసాధ్వితి చాబ్రవీత్ ॥ 3-39-38(17296)
అహోఽయం సుకుమారాంగో హిమవచ్ఛిఖరాశ్రయః।
గాండీవముక్తాన్నారాచాన్ప్రతిగృహ్ణాత్యవిహ్వలః ॥ 3-39-39(17297)
కోఽయం దేవో భవేత్సాక్షాద్రుద్రో యక్షః సురోఽసురః।
విద్యతే హి గిరిశ్రేష్ఠే త్రిదశానాం సమాగమః ॥ 3-39-40(17298)
న హి మద్వాణజాలానాముత్సృష్టానాం సహస్రశః।
శక్తోఽన్యః సహితుం వేగమృతే దేవం పినాకినం ॥ 3-39-41(17299)
దేవో వా యది వా యక్షో రుద్రాదన్యో వ్యవస్థితః।
అహమేనం శరైస్తీక్ష్ణైర్నయామి యమసాదనం ॥ 3-39-42(17300)
తతో హృష్టమనా జిష్ణుర్నారాచాన్మర్మభేదినః।
వ్యసృజచ్ఛతధా రాజన్మయూఖానివ భాస్కరః ॥ 3-39-43(17301)
తాన్ప్రసన్నేన మనసా భగవాఁల్లోకభావనః।
శూలపాణిః ప్రత్యగృహ్ణాచ్ఛిలావర్షమివాచలః ॥ 3-39-44(17302)
క్షణేన క్షీణబాణోఽథ సంవృత్తః ఫల్గునస్తదా।
విత్రాసం చ జగామాథ తం దృష్ట్వా శరసంక్షయం ॥ 3-39-45(17303)
చింతయామాస జిష్ణుస్తు భగవంతం హుతాశనం।
పురస్తాదక్షయౌ దత్తౌ తూణౌ యేనాస్య ఖాండవే ॥ 3-39-46(17304)
కిం ను మోక్ష్యామి ధనుషా యన్మే బాణాః క్షయం గతాః।
అయం చ పురుషః కోపి బాణాన్గ్రసతి సర్వశః ॥ 3-39-47(17305)
అహమేనం ధనుష్కోట్యా రశూలాగ్రేణేవ కుంజరం।
నయామి దండధారస్య యమస్య సదనం ప్రతి ॥ 3-39-48(17306)
ప్రగృహ్యాథ ధనుష్కోట్యా జ్యాపాశేనావకృష్య చ।
ముష్టిభిశ్చాపి హతవాన్వజ్రకల్పైర్మహాద్యుతిః ॥ 3-39-49(17307)
సంప్రాయుధ్యద్ధనుష్కోట్యా కౌంతేయః పరవీరహా।
తదప్యస్య ధనుర్దివ్యం జగ్రాహ గిరిగోచరః ॥ 3-39-50(17308)
తతోఽర్జునో గ్రస్తధనుః ఖంగపాణిరతిష్ఠత।
యుద్ధస్యాంతమభీప్సన్వై వేగేనాభిజగామ తం ॥ 3-39-51(17309)
తస్య మూర్ధ్ని శితం ఖంగమసక్తం పర్వతేష్వపి।
ముమోయ భుజవీర్యేణ విక్రంయ కురునందనః ॥ 3-39-52(17310)
తకస్య మూర్ధానమాసాద్య పఫాలాసివరో హి సః।
తతో వృక్షైః శిలాభిశ్చ యోధయామాస ఫల్గునః ॥ 3-39-53(17311)
తదా వృక్షాన్మహాకాయః ప్రత్యగృహ్ణాదథో శిలాః।
కిరాతరూపీ భగవాంస్తతః పార్థో మహాబలః ॥ 3-39-54(17312)
ముష్టిభిర్వజ్రసంస్పర్శైర్ధూమముత్పాదయన్ముఖే।
ప్రజహార దురాధర్షే కిరాతసమరూపిణి ॥ 3-39-55(17313)
తతః శక్రాశనిసమైర్ముష్టిభిర్భృశదారుణైః।
కిరాతరూపీ భగవానర్దయామాస ఫల్గునం ॥ 3-39-56(17314)
తతశ్చటచటాశబ్దః సుధోరః సమజాయత।
పాండవస్య చ ముష్టీనాం కిరాతస్ చ యుధ్యతః ॥ 3-39-57(17315)
సుముహూర్తం తయోర్యుద్ధమభవల్లోమహర్షణం।
భుజప్రహారసంయుక్తం వృత్రవాసవయోరివ ॥ 3-39-58(17316)
మహారాజ తతో జిష్ణుః కిరాతమురసా బలీ।
పాండవం చ విచేష్టంతం కిరాతోప్యహనద్బలాత్ ॥ 3-39-59(17317)
తయోర్భుజవినిష్పేషాత్సంధర్షేణోరసోస్తథా।
సమజాయత గాత్రేషు పావకోఽంగారధూమవాన్ ॥ 3-39-60(17318)
తత ఏనం మహాదేవః పీడ్య గాత్రైః సుపీడితం।
తేజసా వ్క్రమద్రోషాచ్చేతస్తస్య విమోహయన్ ॥ 3-39-61(17319)
తతోఽభిపీడితైర్గాత్రైః పిండీకృత ఇవాబభౌ।
ఫల్గునో గాత్రసంరుద్ధో దేవదేవేన భారత ॥ 3-39-62(17320)
నిరుచ్ఛ్వాసోఽభవచ్చైవ సన్నిరుద్ధో మహామనాః।
తతః పపాత సంమూఢస్తతః ప్రీతోఽభవద్భవః ॥ 3-39-63(17321)
స ముహూర్తం తథా భూత్వా సచేతాః పునరుత్థితః।
రుధిరేణాప్లుతాంగస్తు పాండవో భృశదుఃఖితః ॥ 3-39-64(17322)
శరణ్యం శరణం గత్వా భగవంతం పినాకినం।
మృన్మయం స్ండిలం కృత్వామాల్యేనాపూజయద్భవం ॥ 3-39-65(17323)
తచ్చ మాల్యం తదా పార్థః కిరాతశిరసి స్థితం।
అపశ్యత్పాండవశ్రేష్ఠో హర్షేణ ప్రకృతిం గతః ॥ 3-39-66(17324)
పపాత పాదయోస్తస్య తతః ప్రీతోఽభవద్భవః।
[ఉవాచ చైనం వచసా మేఘగంభీరగీర్హసః।
జాతవిస్మయమాలోక్య తతః క్షీణాంగసంహతిం ॥ 3-39-67(17325)
భవ ఉవాచ। 3-39-68x(1874)
భోభో ఫల్గున తుష్టోస్మి కర్మణాఽప్రతిమేన తే।
శౌర్యేణానేన ధృత్యా చ క్షత్రియో నాస్తి తే సమః ॥ 3-39-68(17326)
సమం తేజశ్చ వీర్యం చ మమాద్య తవ చానఘ।
ప్రీతస్తేఽహం మహాబాహో పశ్య మాం భరతర్షభ ॥ 3-39-69(17327)
దదామి తే విశాలాక్ష చక్షుః పూర్వం మునిర్భవాన్।
విజేష్యసి రణే శత్రూనపి సర్వాందివౌకసః ॥ 3-39-70(17328)
[ప్రీత్యా చ తేఽహం దాస్యామి యదస్త్రమనివారితం।
త్వం హి శక్తో మదీయం తదస్త్రం ధారయితుం క్షణాత్ ॥] 3-39-71(17329)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-39-72x(1875)
తతో దేవం మహాదేవం గిరిశం శూనపాణినం।
దదర్శ ఫల్గునస్తత్ర సహ దేవ్యా మహాద్యుతిం ॥ 3-39-72(17330)
స జానుభ్యాం మహీం గత్వా శిరసా ప్రణిపత్య చ।
ప్రసాదయామాస హరం పార్థః పరపురంజయః ॥ 3-39-73(17331)
అర్జున ఉవాచ। 3-39-74x(1876)
కపర్దిన్సర్వభూతేశ భగనేత్రనిపాతన।
[దేవదేవ మహాదేవ నీలగ్రీవ జటాధర ॥ 3-39-74(17332)
కారణానాం చ పరమం జానే త్వాం త్ర్యంబకం విభుం।
దేవానాం చ గతిం దేవం త్వత్ప్రసూతమిదం జగత్ ॥ 3-39-75(17333)
అజేయస్త్వం త్రిభిర్లోకైః సదేవాసురమానుషైః।
శివాయ విష్ణురూపాయ విష్ణవే శివరూపిణే ॥ 3-39-76(17334)
దక్షియజ్ఞవినాశాయ హరిరూపాయ తే నమః।
లలాటాక్షాయ శర్వాయ మీఢుషే శూలపాణయే ॥ 3-39-77(17335)
పినాకగోప్త్రే సూర్యాయ మంగల్యాయ చ వేధసే।
ప్రసాదయే త్వాం భగవన్సర్వభూతమహేశ్వర ॥ 3-39-78(17336)
గణేశం జగతః శంభుం లోకకారణకారణం।
ప్రధానపురుషాతీతం పరం సూక్ష్మతరం హరం ॥ 3-39-79(17337)
వ్యతిక్రమం మే భగవన్క్షంతుమర్హసి శంకర।
భగవందర్శనాకాంక్షీ ప్రాప్తోస్మీమం మహాగిరిం ॥ 3-39-80(17338)
దయితం తవ దేవేశ తాపసాలయముత్తమం।
ప్రసాదయే త్వాం భగవన్సర్వలోకనమస్కృతం ॥ 3-39-81(17339)
కృతో మయాఽయమజ్ఞానాద్విమర్దో యస్త్వయా సహ।
శరణం ప్రతిపన్నాయ తత్క్షమస్వాద్య శంకర ॥ 3-39-82(17340)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-39-83x(1877)
తమువాచ మహాతేజాః ప్రహసన్వృషభధ్వజః।
ప్రగృహ్య రుచిరం బాహుం క్షాంతమిత్యేవ ఫల్గునం ॥ 3-39-83(17341)
పరిష్వజ్య చ బాహుభ్యాం ప్రీతాత్మా భగవాన్హరః।
పునః పార్థం సాంత్వపూర్వమువాచ వృషభధ్వజః ॥ 3-39-84(17342)
`గంగాంగితజటః శర్వః పార్థస్యామితతేజసః।
ప్రగృహ్య రుచిరం బాహుం వృత్తం తాంరతలాంగులిం ॥' 3-39-85(17343)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి కైరాతపర్వణి ఏకోనచత్వారింశోఽధ్యాయః ॥ 39 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-39-4 భూతైః ప్రమథాఖ్యైః స్వపార్షదైః ॥
3-39-13 సమం ఏకకాలం ॥
3-39-15 అశనిర్మేధజం వజ్రం। వజ్రం ఇంద్రప్రహరణం।
సంనిషాతో యోగః ॥
3-39-16 స దానవః రాక్షసమివ ॥
3-39-20 అభిపన్నః పరిగృహీతః కామానత్।
యదృచ్ఛాతః। పరిభవాత్ మమాభిభవాయ ॥
3-39-23 మత్కృతే మన్నిమిత్తం।
వనమంతికాద్వనస్య సమీపే ॥
3-39-24 ప్రరోచితః స్వీకృతః ॥
3-39-30 దోషాన్మృగయా ధర్మాతిక్రమరూపాన్ ॥
3-39-34 నారాచాన్ శరజాతిభేదాన్ ॥
3-39-39 అహోఽయమితి సంధిరార్షః ॥
3-39-41 సహితుం సోఢుం ॥
3-39-52 అసక్తమకుంఠితం ॥
3-39-53 పఫాల విశీర్ణ
3-39-55 ధూమం క్రోధావేశేన ॥
3-39-61 పీడ్య నిపీడ్య ॥
3-39-62 గాత్రేషు సంరుద్ధశ్చలనహీనః ॥
3-39-66 ప్రకృతిం స్వాస్థ్యం ॥
3-39-70 చక్షుః దివ్యజ్ఞానం ॥
3-39-77 మీఢుషే వర్షకాయ ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.